1 september 2017

Wat te doen met pesters?

By |1 september 2017|Nieuws, Pesten op school, Trainingen|

 

De scholen starten weer en dus het pesten ook. Hopelijk heeft uw school een goed geïnformeerde anti-pestcoördinator met een aanpak-mentaliteit, of bent u zelf diegene! In deze nieuwsbrief vindt u up-to-date informatie over de pester. Welke kenmerken heeft deze en op welke manier is deze te stoppen?

Onderzoeker C. Salmivalli

Salmivalli, een beroemde Finse onderzoeker naar pesten, heeft in 2017 een aantal onderzoeken op een rijtje gezet. Drie van haar bevindingen worden hieronder uiteen gezet.

Pesten is een vorm van agressief gedrag. Drie criteria zijn relevant als we agressief gedrag willen bestempelen als pestgedrag: er is sprake van herhaling, van een negatieve intentie en van een verschil in macht. Twee waarschuwingen met betrekking tot deze criteria:
– De herhaling van het gedrag wordt niet altijd opgemerkt door de niet direct betrokkenen, zoals leerkrachten/docenten. Kinderen blijken over het algemeen – als ze het al melden – niet al meteen bij het eerste grensoverschrijdende gedrag ouders of de school te informeren.
– De negatieve intentie betreft de actie: de opmerking of het gedrag is niet leuk/aardig bedoeld. Dat wil niet zeggen dat alle pesters zich bewust zijn van de enorm schadelijke gevolgen van hun gedrag bij het slachtoffer. Die zijn immers niet altijd duidelijk zichtbaar.

Het is logisch dat veel pesters dus in zijn algemeenheid een neiging hebben tot agressief gedrag. Kinderen die agressief gedrag als iets positiefs zien, zijn vaker pesters. Ook het hebben van weinig inlevingsvermogen in anderen wordt vaak bij pesters gevonden. Opvallend is dat veel pesters vaak heel goed weten wat een slachtoffer raakt en dat daders ook vaak goed kunnen benoemen hoe het slachtoffer zich voelt, maar dat het bijbehorende gevoel (inleving) minder is dan bij anderen. Onlangs is onderzoek verschenen waarbij het geringe inlevingsvermogen vooral de kinderen betreft die gepest worden. Dat kan ook duiden op ‘jezelf vrij pleiten’ als je iemand die minder macht heeft, pest.

Vrij pleiten ….

 

Onderzoek levert ook aanwijzingen dat pesters juist gezien moeten worden als kinderen met gebrek aan sociale vaardigheden, met een laag zelfbeeld en met een lage positie in de groep. In ieder geval zijn kinderen  met deze kenmerken vaker zowel pester als slachtoffer, de zogenaamde pester/slachtoffers (bully-victims).

Het is nog niet duidelijk hoe dit precies in elkaar zit. Vooralsnog is het wijs om ervan uit te gaan dat er (minstens) twee typen pesters zijn:
– de pester die de neiging heeft om door agressie zijn/haar zin te krijgen; populair is in de groep
– de pester die minder sociaal vaardig is en een laag zelfbeeld heeft (en die vaker tot de groep pester/slachtoffers behoort.

Pesten is niet gemakkelijk te stoppen. Er zijn allerlei acties op schoolniveau en op groepsniveau nodig.  Hier ligt de focus op de pesters, dus hier vind je drie acties om uit te voeren in contact met de pester:

  1. Wees altijd duidelijk dat je pestgedrag afwijst. Dat hoeft niet agressief (met luide stem, grove woorden of boze gebaren), maar kan rustig, duidelijk en ferm. Het gaat hierbij vooral om de afkeuring van het gedrag, niet de persoon. Pappen en nathouden? Nee, als de persoon wordt afgewezen is de kans groter dat diegene zich (mentaal) terugtrekt en helemaal niet meer openstaat voor een ander geluid.
  2. De pesters hebben gedachten die het gebruik van agressie rechtvaardigen: ‘hij vraagt er zelf om’, ‘moet zij ook maar niet zo stom lachen’, ‘tja, als je zo doet, dan kun je een klap verwachten; dat is toch logisch?!’ In gesprek met een pester kun je een beetje ‘pulken’ aan dit soort overtuigingen door het stellen van vragen die uitdagen tot nadenken. Verwacht niet dat je iemand makkelijk tot andere gedachten brengt, maar laat het ook niet om deze reden. Het is belangrijk om reëler te denken over geweld, zowel voor dit kind zelf als voor de slachtoffers.
  3. Er zijn veel manieren om inlevingsvermogen te versterken. Een makkelijk uit te voeren actie is om in gesprek met een pester te bespreken welke gevolgen pesten voor een slachtoffer heeft, en dan ook de gevolgen op (veel) langere termijn. En om het ook dichterbij de eigen leefwereld te brengen, bijvoorbeeld: stel dat jouw broertje gepest wordt…..

Meer weten over activiteiten om pesten te stoppen? De eerstvolgende tweedaagse cursus anti-pestcoördinator draait op 3 en 4 oktober. Kijk op http://www.aanpakpesten.nl/cursus-anti-pestccoordinator/ of vraag de cursusgids aan via cursussen@omgaanmetpesten.nl